Hành lang pháp lý – Mắt xích sống còn trong phát triển sản phẩm thực phẩm
Đối với một kỹ sư R&D thực phẩm, việc sáng tạo ra một công thức ngon, tối ưu chi phí và có thời hạn bảo quản dài mới chỉ là một nửa chặng đường. Nửa chặng đường còn lại – quyết định sản phẩm có thể chính thức bước lên kệ siêu thị hay không – nằm ở tính tuân thủ pháp lý. Trong đó, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP chính tư liệu pháp lý nền tảng nhất quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm tại Việt Nam.
Tuy nhiên, sự ranh giới giữa các nhóm sản phẩm và các thủ tục hành chính thường gây ra không ít tranh cãi và lúng túng cho đội ngũ nghiên cứu phát triển sản phẩm và pháp chế (Regulatory Affairs - RA). Bài viết này sẽ giải mã các tình huống thực tế phổ biến nhất giúp dân R&D tối ưu hóa quy trình đưa sản phẩm ra thị trường.
Tình huống 1: Tự công bố hay Đăng ký bản công bố sản phẩm?
Đặt vấn đề: Doanh nghiệp đang nghiên cứu dòng sản phẩm trà sữa đóng chai có bổ sung thêm vitamin C và kẽm. Đội ngũ R&D phân vân sản phẩm này thuộc diện "Tự công bố sản phẩm" hay bắt buộc phải "Đăng ký bản công bố sản phẩm"?
Giải đáp chuyên môn: Căn cứ theo Chương II và Chương III của Nghị định 15/2018/NĐ-CP:
- Tự công bố sản phẩm (Điều 4): Áp dụng cho thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ chứa đựng, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
- Đăng ký bản công bố (Điều 6): Áp dụng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement/Dietary Supplement), thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, và sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.
Góc nhìn R&D: Nếu sản phẩm trà sữa chỉ gia cường (fortified) vi chất ở mức đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày (RDA) mà không đưa ra các "Health Claim" (công dụng bảo vệ sức khỏe, hỗ trợ điều trị bệnh), sản phẩm phân loại là Thực phẩm thông thường và áp dụng thủ tục Tự công bố. Ngược lại, nếu hàm lượng vi chất vượt ngưỡng thông thường hoặc công thức hướng tới mục tiêu cải thiện chức năng sinh lý cơ thể, R&D phải phối hợp với RA để làm hồ sơ Đăng ký bản công bố tại Cục An toàn thực phẩm. Việc xác định đúng ngay từ khâu công thức sẽ tiết kiệm từ 3 - 6 tháng làm thủ tục.
Tình huống 2: Mẫu nguyên liệu nhập khẩu phục vụ R&D có được miễn kiểm tra nhà nước?
Đặt vấn đề: Bộ phận R&D cần nhập khẩu 2 kg hương liệu mới và 5 kg hoạt chất sinh học từ Châu Âu về để chạy thử nghiệm nghiệm thu (Pilot scale) trên dây chuyền sản xuất. Lô hàng này có phải chịu thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu không?
Giải đáp chuyên môn: Căn cứ Khoản 2, Điều 13 Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định về các trường hợp được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu:
Sản phẩm, nguyên liệu sản xuất, gia công xuất khẩu hoặc phục vụ cho việc sản xuất nội bộ của tổ chức, cá nhân không tiêu thụ tại thị trường trong nước; hoặc hàng mẫu phục vụ nghiên cứu phát triển sản phẩm, hàng mẫu tham gia triển lãm, hội chợ sẽ thuộc diện được miễn kiểm tra.
Góc nhìn R&D: Đội ngũ R&D cần làm việc chặt chẽ với bộ phận Thu mua (Procurement) và Logistics để khai báo đúng mục đích "Hàng mẫu phục vụ nghiên cứu phát triển sản phẩm không thương mại". Điều này giúp giảm thiểu chi phí lưu kho, chi phí kiểm nghiệm và rút ngắn thời gian thử nghiệm công thức mới.
Tình huống 3: Thay đổi công thức nhỏ có phải làm lại công bố sản phẩm?
Đặt vấn đề: Sản phẩm bánh quy đã tự công bố. Do biến động giá nguyên liệu, R&D điều chỉnh giảm 2% tỷ lệ chất béo (shortening) và thay thế bằng dầu cọ, các thành phần khác giữ nguyên. Doanh nghiệp có phải thực hiện tự công bố lại từ đầu?
Giải đáp chuyên môn: Căn cứ Khoản 4, Điều 5 Nghị định 15/2018/NĐ-CP:
Trường hợp sản phẩm có sự thay đổi về tên sản phẩm, xuất xứ, thành phần cấu tạo thì tổ chức, cá nhân phải tự công bố lại sản phẩm. Các trường hợp có sự thay đổi khác, tổ chức, cá nhân thông báo bằng văn bản về nội dung thay đổi đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và được sản xuất, kinh doanh sản phẩm ngay sau khi gửi thông báo.
Góc nhìn R&D: Sự thay đổi thành phần nguyên liệu (thay shortening bằng dầu cọ) làm thay đổi bản chất thành phần cấu tạo và bảng thông tin dinh dưỡng (Nutrition Facts) trên nhãn. Do đó, trường hợp này bắt buộc phải tiến hành Tự công bố lại. Kỹ sư R&D cần cực kỳ thận trọng khi "optimise" (tối ưu hóa) chi phí công thức, bởi mỗi sự thay đổi nguyên liệu nền đều kéo theo các chi phí pháp lý và thời gian cập nhật bao bì.
Kết luận và Lời khuyên cho nhà phát triển sản phẩm
Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã tạo ra cơ chế tự chủ rất lớn cho doanh nghiệp thực phẩm thông qua cơ chế Tự công bố, nhưng cũng đặt lên vai kỹ sư R&D trách nhiệm khắt khe hơn về tính chính xác khoa học và an toàn của sản phẩm. Việc nắm vững các quy định pháp lý không chỉ giúp R&D rút ngắn vòng đời phát triển sản phẩm (NPD) mà còn bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro thu hồi sản phẩm hay xử phạt hành chính.
Bạn đang gặp vướng mắc về phân loại sản phẩm mới hay quy trình kiểm nghiệm chỉ tiêu an toàn theo Nghị định 15? Hãy để lại bình luận phía dưới hoặc liên hệ với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để cùng trao đổi và giải đáp!
Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống
_________________
0 Reviews Blogger 0 Facebook